De sleutel, dat is het symbool dat we vanavond centraal stellen in deze oudjaarviering. De sleutel: we sluiten het jaar 2009 af, we openen een nieuw jaar 2010. Dat is heel letterlijk genomen. Maar we gebruiken het woord ‘sleutel’ ook in figuurlijke zin: we spreken over sleutelverhalen, over sleutelfiguren, de sleutel tot ons hart, enz.
We hebben heel wat meegemaakt in het afgelopen jaar: mensen ontmoet, die belangrijk voor ons blijken (sleutelfiguren), we hebben dingen ervaren die we de rest van ons leven met ons meedragen (sleutelverhalen), en we hebben misschien ontdekt wat voor ons de sleutel was tot geluk.
In het evangelie wordt verteld dat Petrus de sleutels van het koninkrijk der hemelen krijgt. Twee dingen zijn daarbij van belang: ten eerste dat wat tot Petrus wordt gezegd, in feite voor alle leerlingen van Jezus geldt. En ten tweede dat met ‘het koninkrijk der hemelen’ niet de hemel bedoeld wordt, maar ‘het koninkrijk van God’. Met andere woorden Petrus ontvangt dus geen aanstelling als portier van de hemel (zoals in het verleden vaak gezegd en afgebeeld), maar hij ontvangt de sleutels van de messiaanse gemeente. Het is dus aan Petrus en de leerlingen om uit te spreken wat bindend is in de messiaanse leer en wat niet.
Wat kunnen we hiermee in een oudejaarsviering als vanavond?
Petrus wordt beschreven als een sleuteldrager, als iemand die figuurlijk gezien poorten kan openen en sluiten. Maar niet alleen Petrus, ook de andere leerlingen, ook wij dus die - na hen - willen proberen het leven van Jezus gestalte te geven in woorden en daden. Wij zijn allemaal sleuteldragers die in de kleine geschiedenis van ons leven voor onszelf, voor elkaar en voor anderen deuren kunnen openen en sluiten.
We hebben in de voorbereidingsgroep gezocht naar voorbeelden van het begrip ‘sleutel’ en we kwamen vooral uit op de voorbeelden zoals u die in de eerste lezing hebt gehoord. De sleutel als een teken voor een bepaalde weg die voor ons ligt en geopend wordt; als teken van een gebeurtenis die cruciaal blijkt. Sleutels dus ook van hoop en verwachting, als het gaat om iets dat voor ons ligt, als het gaat om deuren die open gaan. Bijvoorbeeld als je na een moeilijk jaar, een jaar vol hindernissen, mag hopen op een beter jaar.
Of dat kind bij Brenda op school, die weer hoop put uit het feit dat zijn moeder met Kerstmis toch thuis is en die goede ziekenhuisuitslag ziet als sleutel tot hoop op echt herstel.
Of de jongen die verslaafd is aan alcohol. Hij heeft al heel wat moeten overwinnen om de stap te zetten tot die opname in de kliniek. Voor hem zal het zijn alsof hij de regie, de sleutel uit handen moet geven, maar eigenlijk is deze opname de sleutel tot herstel. Met deze therapie hoopt hij de sleutel van zijn leven weer zelf in handen te krijgen en zijn leven opnieuw en nu beter op de rails te krijgen.
Dit is een heel mooi voorbeeld van hoe enerzijds deuren dicht gaan (heel letterlijk zelfs de deuren van de kliniek), maar tegelijkertijd weer perspectief bieden op iets nieuws, iets beters in dit geval. Een leven zonder verslaving!
En hoe een letterlijke opsluiting kan uitgroeien tot een machtige beweging tegen apartheid en discriminatie, hoorden we in het voorbeeld van Nelson Mandela. Zijn overtuiging en geloof in een wereld van gelijkheid en rechtvaardigheid was zo sterk, dat het de sleutel werd tot bevrijding. Hij werd zelfs wereldwijd een symbool voor vrede en volharding daarin.
En zo zijn er denk ik in het leven van ieder van ons momenten aan te wijzen waarop er deuren open gaan en waarop er deuren gesloten worden. Soms overkomt je dat. Maar er zijn ook momenten, waarop wijzelf die deuren kunnen openen en deuren kunnen sluiten. Voor onszelf én voor anderen.
Bijvoorbeeld: op wereldniveau komen de leiders nauwelijks tot echte afspraken over armoedebestrijding, klimaatverbetering of ziektebestrijding. Maar dat betekent niet dat er dan ook niets gebeurd. Wij mensen hebben zelf de sleutel in handen om op kleine schaal onze bijdrage te leveren. Na de kerstvieringen hebben we bijvoorbeeld een deurcollecte gehouden voor SNOP (stg. Noodopvang Parkstad) en heel specifiek dit keer voor een jongeman, wiens laatste strohalm om hier te blijven was een aantal papieren uit Sierra Leone hier te krijgen. En wij allen hebben daar een mooi steentje aan bijgedragen van ruim 600,- euro. Wij kunnen voor deze jongeman het verschil maken tussen letterlijk een open of een gesloten deur in Nederland.
En zo zijn er steeds weer mensen die deuren willen openen om onze wereld mooier te maken. Wij zijn allemaal sleuteldragers. In 2009 en in 2010. laten we er iets goeds van maken, voor onszelf en voor anderen. Amen.